Featured

It’s me…


30550084_1858870257516376_1968512818_o

હું પ્રિયંકા જોષી ‘પ્રેમપ્રિયા’.

સંગીત અને સાહિત્ય મારા વ્યક્તિત્વ સાથે વણાઈ ગયેલાં અભિન્ન તત્વો.                અને આ બ્લોગ બનનાવવા પાછળનો  ઉદ્દેશ પણ એ જ. માતૃભાષા પ્રત્યેનાં વિશેષ પક્ષપાત સાથે અન્ય ભાષા પ્રત્યે પણ આકર્ષણ ખરું.                જે અહીં રજુ કરેલ પોસ્ટ જોઈને  આપ જાણી શકશો.૨૦૧૦થી બ્લોગીંગ ચાલુ કરેલું અને મુખ્ય ગુજરાતી અને હિંદી તેમ જ અંગ્રેજી સાહિત્ય પીરસવાનો પ્રયાસ કરેલો.સ્વભાવની કલાપ્રિયતાને કારણે સુંદર ચિત્રોથી સજાવ્યો પણ.  અનિવાર્ય સંજોગોનાં કારણે ઘણાં સમય સુધી  કાર્યરત ન થઈ શકાયું. એક લાંબા અંતરાલ બાદ આજે આ બ્લોગરૂપી આંગણે આપને આવકારવાં ફરી આવી પહોંચી છું.

આપ સૌને એ જણાવતાં અત્યંત આનંદ અનુભવું છું કે સાહિત્ય વાંચનનો શોખ ધીરે ધીરે સાહિત્ય સર્જન તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. અહીં આપ સૌ માણી શકશો મારી સ્વરચિત કવિતા, વાર્તા, વાચિકમ…અને સાથે સાથે અવનવાં ગીતો અને પ્રતિષ્ઠિત સાહિત્યકારોની રચનાઓ તો ખરી જ…

આશા છે આપણાં બ્લોગનાં નવાં સ્વરુપને એ જ ઉમળકાથી વધાવશો…

– પ્રિયંકા જોષી ‘પ્રેમપ્રિયા’

Advertisements

ટૂંકી વાર્તા – ધાગે


40175996_752146711796122_4465657525500379136_n.jpg

(Image- artist : Shuchi Krishan)

 

મમ્મી, જૉહ્નથનનો મેઇલ આવ્યો છે. એમને આપણું કન્સાઈનમૅન્ટ મળ્યું નથી. હું જરા ફૅડેક્સની ઓફિસ પર તપાસ કરી આવું.”, એકટીવાની ચાવી ઘુમાવતાં કૃતિકા બોલી.

તમારી રંગોની પસંદગી અફલાતૂન છે હોં મમ્મી…”, હસતાં હસતાં એણે પગ ઉપાડ્યા.

હા બેટા, જઈ આવ.” ઈંદુબેન હીંચકા પર બેસી આજે જ આવેલાં મેગેઝિન નો નવો અંક જોઈ રહ્યા હતાં.

કેટલી ઉત્સાહી છે છોકરી !! એનાં ઉત્સાહે મારામાં પણ એક નવી ઉર્જાનો સંચાર થાય છે. “, કૃતિકાની ત્વરિત ચાલને જોઈ મનોમન બોલી ઉઠ્યાં.

***

તને એમાં ખબર પડે.”

વાક્ય ઈંદુબેન છેલ્લાં પચ્ચીસ વર્ષથી લગભગ રોજ સાંભળતાંજીવનની ધ્રુવ પંક્તિ અલગ અલગ વ્યક્તિઓ પાસેથી અલગ અલગ સંદર્ભે સાંભળવા મળતી.

વાત કંઈક આમ હતી

ઈંદુબેનના પતિ સુભાષભાઈ અમદાવાદમાં રહેતા. વતન તો હતું લીમડી પણ એમનાં ભણતર અને નોકરીએ એમને સંપૂર્ણ અમદાવાદી બનાવી દીધેલા. પોતે અમદાવાદ રહેતાં અને એમની ઈચ્છા પણ એવી હતી કે કન્યા અમદાવાદની હોય. શહેરમાં ઉછરેલી હોય. પણ સુભાષભાઈની કુંડળી કંઈક અટપટી હતી જેથી શહેરમાં રહેતી, સારા ઘરની ભણેલી, સુશીલ, દેખાવડી એવી ઘણી કન્યાઓ જતી કરવી પડી. હવે ઉમર પણ સત્તાવીસે પહોંચવા આવી એટલે માતાપિતાનાં  આગ્રહવશ ઈંદુબેન સાથે કમને લગ્ન માટે સહમતિ આપી.

ઈંદુબેન ગોંડલમાં રહેતાં એક સંપન્ન પરિવારના દીકરી. ગ્રેજ્યુએટ થયેલાં, દેખાવડાં, સુશીલ અને સર્વગુણ સંપન્ન યુવતી. પણ સુભાષભાઈનાં મનમાં એક ગ્રંથિ બંધાઈ ગયેલી કે ગામડાના છે. ગોંડલ પણ એક નાનું પણ સુંદર શહેર છે પણ વાત સુભાષભાઈને કેમ સમજાવવી??

આવી વિસંવાદિતાઓ વચ્ચે એમનાં લગ્ન થયા અને પછીથી સુભાષભાઈ પત્ની અને માતાપિતા સાથે અમદાવાદ રહેવા આવી ગયા.

પિયરના મેડીબંધ હવેલી જેવા ઘરમાંથી ઈંદુબેન બે રૂમ રસોડાનાં ફ્લેટમાં આવ્યાં. સૌરાષ્ટ્રના રિવાજ પ્રમાણે કરિયાવરમાં કપડાંલત્તાં અને ઘરેણાંની સાથે હસ્તકલાની ઘણી ચીજવસ્તુઓ જાતે બનાવીને લાવેલાં.

બધું શું છે?”

ઝીણાં મોતી ભરેલું તોરણ. મેં જાતે બનાવ્યું છે

” તમને ગમ્યું??…. બીજું પણ ઘણું છેબતાવું?”

 ” નહીં નહીં બધું અહીં શહેરમાં ચાલે. તો ત્યાં ગામડામાં હોય. આટલી ખબર નથી પડતી?”

ઈંદુબેને મન મારીને બધું માળિયે મૂકી દીધું.

***

 ‎” બા આજે જમવામાં શું બનાવું? “, મહારાજ ઘણીવાર સુધી એમનાં જવાબની રાહ જોઈ ઉભો હતો.

કંઈ બોલી શક્યાં. થોડીવાર મહારાજ ઈંદુબેનની અનિર્ણાયક સ્થિતિ જોઈને ચાલ્યો ગયો.

***

બા આજે જમવામાં શું બનાવું? “

સાસુના ચહેરા પર પ્રશ્નાર્થ જોઈ ઈંદુબેને ફોડ પાડયો.

આજે એમની વર્ષગાંઠ છે તો આજે સાંજે એમની મન પસંદ વાનગી બનાવું. બા, કહો ને એમને શું ભાવે? “

કોડભરી નવવધુને નીરખતાં બા અત્યંત હર્ષ પામ્યાં. .

ભાઈને તો શીરો બહુ ભાવે. આપણે ગામ રહેતા ત્યારે આપણી હાલત થોડી પાતળી તો પણ એના જન્મદિવસ અચુક શીરો બનતો. ભાઈ હોંશે હોંશે ધરાઈને ખાતો.”

તો તો આજે શીરો બનાવું.”

સાંજે રસોઇથી પરવારી ઈંદુબેન પતિની કાગડોળે રાહ જોઈ રહ્યાં

સાતઆઠનવઈંદુબેને આગ્રહ કરી સાસુ સસરાને જમાડી દીધાંસુભાષભાઈ ઘરે આવ્યા ત્યારે સાડા દસ વાગી ગયા હતા. ખુબ થાકેલા પણ જણાતા હતા.

બાબાપુજી સુઈ ગયાં? “

ઈંદુબેને હકારમાં માથું હલાવ્યું.

બહુ મોડું થઈ ગયું આજે. ભુખ પણ લાગી હશે. થાળી પીરસું?”

મારા જન્મદિવસ નિમિત્તે અૉફિસ સ્ટાફને પાર્ટી આપી. ત્યાં જમીને આવ્યો છું.”

પણ મેં તો તમારો પ્રિય શીરો..”

નોનસૅન્સ, જન્મદિવસે તો કંઈ શીરો હોય? બર્થડે પર કેક કટ કરવાની હોય. પણ તને એમાં ક્યાંથી સમજ પડે?!”

હું નાહીને આવું એટલીવારમાં તું પણ ફ્રેશ થઈ જા. તારી પાસેથી ગીફ્ટ તો ચોક્કસ લઈશ. “, અવાજમાં બને તેટલી સુંવાળપ લાવી બોલ્યાઅને વિરોધાભાસ વચ્ચે વમળાતાં પોતે સંજોગોને વશ થઈ પછી પતિને વશ થઈ ગયાં.

સતત નાનીમોટી અગવડતાઓ વચ્ચે પણ હસતાં મોઢે અનુકૂલન સાધી નાનકડાં ફ્લેટમાં સાસુ સસરા સાથે સંતોષથી રહેવા લાગ્યાં. ઈંદુબેન પહેલેથી કાર્યદક્ષ અને કુશળ. ઘરની સંભાળ ઉપરાંત સુભાષભાઈને પણ મદદ કરવાની તૈયારી બતાવે.

‎” તમારે મોડું થતું હોય તો હું બૅન્ક જઈ આવું. બાપુજીના આવા નાના મોટા કામ હું પહેલાં કરતી .”

‎” તને એમાં શી ખબર પડે? રસ્તાઓ જોયા છે? કંઈ તમારું ગામડું નથી.”

લાઈટ બીલ ભરવાનો કાલે છેલ્લો દિવસ છે.”

તને એકને ખબર પડે?”

‎” બાથરૂમમાં પાણી ટપકે છે. “

‎” મારા ધ્યાનમાં છે . તારે કહેવાની જરૂર નથી. “

આમ ને આમ સમય સરતો રહ્યો. લગ્નના બે વર્ષ બાદ એમને એક પુત્રને જન્મ આપ્યો. રંગેરૂપે ખુબ સુંદર અને તંદુરસ્તછઠ્ઠીની વિધિ પતી પછી રાતે એમણે ખુબ ભાવુક થઈને કહ્યું,

આપણે આપણાં દીકરાનું નામ આશુતોષ રાખીશું. “

‎” મેં જન્મની નોંધણી વખતે અનિકેત નામ લખાવી દીધું છે.”

‎” તમે મને એકવાર કહ્યું પણ નહીં?? “

 ‎” એમાં તને શું કહેવાનું? નામ મોર્ડન પણ લાગવું જોઈએ ને!

પોતાનો દીકરો, પોતાનું પ્રથમ સંતાન, એનું નામ પાડવાની પણ સમજ પડે!

ઈંદુબેનનું મન ચિરાઈ ગયું. બસ ત્યારથી એમનાં હસમુખ સ્વભાવમાં એક મૌન પથરાઈ ગયું.

પછી તો દીકરાના કપડાં, રમકડાંથી માંડી એની સ્કૂલ અને વિષયોની પસંદગીમાં ક્યારેય એમણે પોતાનો મત જણાવ્યો જો કે કોઈ ક્યારેય એમને પુછ્યું પણ ક્યાં હતું!

ફલેટમાંથી રૉહાઉસમાં અને પછી ટૅનામેન્ટમાં રહેવા આવી ગયાં. દીકરાના પગલે ઘરમાં આર્થિક સધ્ધરતા આવી. અનિકેત હતો પણ એવો કે પરાણે વ્હાલો લાગે. એની મમ્મી એની એની દુનિયા. ગીતો સાંભળવતી મમ્મીવાર્તા કહેતી મમ્મી.. હોમવર્ક કરાવતી મમ્મી.. સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ ખવડાવતી મમ્મી.. બાને આદર આપી સાચવતી મમ્મી.. ઓછાબોલી અને પ્રેમાળ મમ્મી. મમ્મી એને ખુબ વ્હાલી. પણ પપ્પાની હાજરીમાં મમ્મી કંઈક વધારે ચૂપ થઈ જતી. જેમ જેમ સમજણો થતો ગયો એને પણ મમ્મી અણઘડ લાગવા માંડી. પપ્પાની સતત અવગણના અને મમ્મીના મૂક અનુસરણને કારણે અનિકેતના મનમાં પણ વાત બેસી ગઈ કે મમ્મીને કંઈ ખબર પડે.

સ્કુલમાં જતો અનિકેત ક્યારે કૉલેજ જતો થઈ ગયો ખબર પડી. અનિકેત દેખાવમાં બિલકુલ ઈંદુબેન પર ગયેલો. બુદ્ધિશાળી તો પહેલી હતો અને ભણવામાં પણ અવ્વલ રહેતો.

એન્જિનિયરીંગ પુરું કરી એક મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં જોડાયો. ભણેલો, દેખાવડો અને સારું કમાતો અને કુટુંબની છાપની સારી. સારાં સારાં ઘરના માગાં આવવા લાગ્યાં. લગ્ન ઇચ્છુક યુવતીના માતાપિતા સૌપ્રથમ ઈંદુબેનનો સંપર્ક કરતાં પણ એમની ઈચ્છા અનિચ્છાનું કોઈ મુલ્ય હતું. ઘરનાં નાનામોટા નિર્ણયો સુભાષભાઈ કરતાં. અનિકેત પણ પોતાના નિર્ણયો જાતે કરતો. અરસામાં અનિકેત કૃતિકાને મળ્યો. કૃતિકા એની કંપનીના માર્કેટિંગ ડિપાર્ટમેન્ટમાં મુંબઈની ઓફિસમાં કામ કરતી હતી. એનાં અભિજાત સૌંદર્ય, બુધ્ધિમત્તા અને મૃદુતાથી ઘણો પ્રભાવિત થયો. એનો પરિવાર અમદાવાદમાં રહેતો હતો. આત્મવિશ્વાસથી છલકાતી કૃતિકા તરફ અનિકેત ખેંચાતો ગયો. પરિચય મૈત્રીમાં અને મૈત્રી ધીરે ધીરે પ્રેમમાં પલટાવા લાગી.

આઈ લવ યુ, કૃતિકા. વિલ યુ મેરી મી? આઈ વોન્ટ ટુ લીવ માઈ હોલ લાઈફ વિથ યુ.”

‎” આઈ વિશ ટુ, અનિકેત. પણ મારે મમ્મી પપ્પાની સહમતિ લેવી પડશે.”

અનિકેત કૃતિકાના માતાપિતાને મળ્યો. દીકરીનાં ભાવિ જીવનસાથી તરિકે અનિકેત દરેક યોગ્ય હતો. એમણે લગ્ન માટે સહર્ષ સ્વીકૃતિ આપી. ઈંદુબેન અને સુભાષભાઈ પણ કૃતિકાને મળ્યાં. કૃતિકાનું નિખાલસ વ્યક્તિત્વ જોઈ ખુશીથી સંમતિની મહોર મારી દીધી.

રંગેચંગે બન્નેના લગ્ન લેવાયાં અને કૃતિકા નવોઢા બની ઘરમાં પ્રવેશી.‎ ગણતરીના દિવસોમાં જાણી ગઈ કે ઘરમાં ઈંદુબેનને કોઈ કંઈ પુછતું નથી. એણે મનોમન નક્કી કર્યું કે પોતે ફરીથી એમનામાં આત્મવિશ્વાસ પ્રગટાવશે.

હવે કૃતિકા મુંબઈની જોબ છોડી દીધી હતી અને ફરી જોઈન કરતાં પહેલાં ફેમિલી સાથે સમય વિતાવવા માગતી હતીકૃતિકા નાનામાં નાનું કામ ઈંદુબેનને પુછીને કરતી. અનિકેત અને સુભાષભાઈ રોજ સવારે નીકળી જતા પછી કૃતિકા અને ઈંદુબેન આખો દિવસ વાતો કરતાં. વાતો વાતોમાં કૃતિકા જાણ્યું ઈંદુબેનને ભરતગુંથણનો ખુબ શોખ છે. નોકર પાસે માળિયેથી બધી જૂની વસ્તુઓ ઉતરાવી.

કૃતિકા જે ઉત્સાહથી બધું જોઈ રહી હતી જોઈ ઈંદુબેનને ખુબ આનંદ થયો.

‎”મમ્મી, યુ ગોટ અમેઝીંગ ટેલન્ટ એન્ડ સ્કીલ! “

ઠીક છે. અહીં શહેરમાં તો આવું કોને ગમે? હવે તો ગામડામાં પણ બધું આઉટ ઓફ ફેશન થઈ ગયું.”

એવું કોણે કહ્યું, મમ્મી ? કળા તો સોનું કહેવાય. એને શેં કાટ લાગે? હું આમાંથી એક બે વસ્તુ રાખું? “

‎” અરે, બધું તારું સમજ. તું એની પહેલી કદરદાન છે.”

કોઈ ખજાનો હાથ લાગ્યો હોય એમ હરખાતી હરખાતી બધું લઈને ગઈ.

કૃતિકા એની ફેશન ડિઝાઇનર ફ્રેન્ડ શેલીને મળી અને પેલાં નમૂના બતાવ્યાં. ઘેલી ઘેલી બીજા દિવસે ઘરે આવી ચડી.

હેલ્લો આંટી, વૉટ ફેન્ટાસ્ટિક વર્ક યુ હેવ ડન! “

કૃતિ, યુ આર સો લકી ટુ હેવીંગ સો ટેલન્ટેડ મધરઈનલૉ.”

કૃતિકા સાથે કલાક એક વાતો કરીને એણે વિદાય લીધી. કૃતિકા શેલી સાથે ટાઈઅપ કરી ઈંદુબેનની કલાને એક નવો આયામ આપ્યો. રોજ સવારે સુભાષભાઈ અને અનિકેત ઓફિસ જાય પછી કૃતિકા અને ઇન્દુબેન શેલીનાં બુટિક અને વર્કશૉપ પર પહોંચી જતાં. ઈંદુબેન અત્યંત ધીરજથી આધુનિકયુગનાં કારીગરોને પોતાની કળાત્મક સૂઝનો લાભ આપી શીખવતાં અને શેલી એને કુશળતાથી અર્બન લૂક આપતી. માર્કેટીંગ અને એડવેરટાઈઝમૅન્ટની પૂરી જવાબદારી કૃતિકાએ પોતાના પર રાખી હતી. ત્રણ વર્ષની સતત મહેનત રંગ લાવી રહી હતી.

એક અઠવાડિયા બાદ જયારે શેલી ઈંદુબેન સાથે પોતાનો પ્રથમ શૉ યોજવા જઈ રહી હતી ત્યારે સવારે બ્રેકફાસ્ટ ટેબલ પર કૃતિકાએ અનિકેત અને સુભાષભાઈને સરપ્રાઇઝ આપતાં શૉનું ઇન્વિટેશન કાર્ડ સામે ધર્યું.

પપ્પા, મમ્મીનાં ડિઝાઇન કરેલાં ડ્રેસીસનાં ફેશન શૉનું કાર્ડ છે. તમે મમ્મીને પ્રોત્સાહન આપવાં હાજરી આપશો ને?”

અનિકેત, તું પણ ટાઈમ મૅનેજ કરીને આવી જજે. મમ્મી માટે બહુ ખાસ છે દિવસ.”

અનિકેત આશ્ચર્યચકિત થઈને ઈંદુબેનની પ્રતિભાને જોઈ રહ્યો. કદાચ જીવનમાં આજે પહેલીવાર તે પોતાની મા પર ગર્વની લાગણી અનુભવી રહ્યો હતો.

વૉટ ફૅન્ટાસ્ટિક સર્પ્રાઇઝ મૉમ?! બધું..આઈ મીન ક્યારે? આઈ એમ રીયલી પ્રાઉડ ઓફ યુ મૉમ. “, અનિકેત પોતાના હર્ષ અને આશ્ચર્યને ખાળી શકે તેમ હતો.

સુભાષભાઈ ઈન્દુબેનને આજે એક નવાં રૂપમાં નીહાળી રહ્યાં. ઈંદુબેન પણ અશ્રુભીની આંખે કંઈક અપેક્ષાસહ સુભાષભાઈ તરફ જોઈ રહ્યાં. વીતેલા વર્ષોની એક એક પળ બંનેની ચિત્તપટ પરથી પસાર થઈ ગઈ જયારે એમને ઈન્દુબેનને દરેક બાબતમાં ઓછા આંકી અવગણ્યા હતાં.

હું જરૂર આવીશ ઈંદુ, તારી સફળતાની ઉજવણી આપણે સાથે મળીને કરીશું.”,પશ્ચાતાપભરી ભીની આંખોને છુપાવતાં ઓફીસ જવા નીકળી ગયા. ઈંદુબેન પોતાના હર્ષાશ્રુને રોકવામાં બિલકુલ અસમર્થ હતાં.

ફૅશન શો ખુબ સફળ નીવડ્યો. ઈંદુબેનની ગામઠી કલાનાં અર્બન બ્લેન્ડને લોકો ખુબ પસંદ કર્યું. ફેશન વર્લ્ડમાં એમની ક્રિયેટિવીટી ખુબ સરાહના પામી. લોકોની ખુબ વાહવાહી મળી. સુભાષભાઈની આંખોમાં પત્ની પ્રત્યે એક આદર પ્રસ્થાપિત થયો જે ઈંદુબેન માટે સૌથી વધારે મહત્વનું હતું.

કૃતિકા પોતાની માર્કેટીંગ સ્કીલ કામે લગાડી. પાંચ વર્ષની અથાક મહેનતથી આજેધાગેબ્રાંડ સફળતાપૂર્વક લૉન્ચ થવા જઈ રહી હતી.

***

અતીતનાં સાગરમાં સફર કરી પાછા આવેલાં ઇન્દુબેન અનન્ય આત્મવિશ્વાસથી ટટ્ટાર થઈ બેઠાં. હાથમાં રહેલી મૅગેઝીનનાં કવર પેજ પર પોતાની કૃતિકા સાથેની ગર્વિત આભા રેલાવતી તસવીરને ભીના ટેરવાથી ચૂમી રહ્યાં.

ટાઈટલ હતું

“More than a Daughter-in-law.. My friend, philosopher and guide. “

– પ્રિયંકા જોષી ‘પ્રેમપ્રિયા’

 



 ‎

 

ટૂંકી વાર્તા – વે મેં તેનૂં યાદ કરાં…


 

 

સમયની ગતિ કેવી ન્યારી છે! મિલનની વેળાએ પળવારમાં સરી જતો સમય પ્રતિક્ષાની પળોમાં તસું તસું ખસે છે. મનપ્રીત બારી પાસે બેસીને પાછળ દોડી જતાં વૃક્ષોને જોઈ રહી હતી. ટ્રેન પૂરપાટ ઝડપે આગળ વધી રહી હતી અને છતાંયે એનું મન ઉતાવળું થઈ રહ્યું હતું. પંચાશી વર્ષની મનપ્રીતની આંખોમાં એક તરુણીનો તરવરાટ ઉછળતો હતો. એનું મન ભૂત અને ભવિષ્યમાં દોડાદોડી કરી રહ્યું હતું.આતૂરતાને ખાળવા બન્ને હાથ ભીડીને એ બેઠી હતી.એનાં ધ્રુજતાં હાથને સાહીને દોહીત્રી મિન્ટી બોલી, “ચિલ નાની, વી વિલ બી ધેર સૂન. યુ વૉન્ટ સમથીંગ? “મનપ્રીતે નકારમાં માથું ધૂણાવ્યું. મિન્ટી પેન્ટ્રી તરફ ચાલી. થોડી જ વારમાં કશુંક લઈ એ પાછી આવી અને નાનીનાં ખોળામાં માથું ઢાળી આંખો મીંચીને ચુપચાપ પડી રહી. 
મનપ્રીતનું ચિત્ત ભૂતકાળનાં 7 દાયકાની સફર ખેડી ચૂક્યું હતું. મનપ્રીતના કાન ફક્ત ટ્રેનનો લયબદ્ધ અવાજ સાંભળી રહ્યા હતા અને આંખો જોઈ રહી હતી વિદાય આપવા અધ્ધર ઉઠેલો એ હાથ..”તુસી મૈનુ છડ કે ન જા. મૈ ભી તેરે નાલ આવાંગી. તેનું મેરી સો….”, એ પૂરું બોલે એ પહેલાં તો ભીડ એને ગળી ગઈ અને પાછળ રહી ગયો એક અનંત અધ્યાહાર…
ભૂતકાળનું એ દ્રશ્ય સામે આવતાં મનપ્રીતની સ્તબ્ધ આંખોમાં ખારું ઝરણ ફુટી આવ્યું. તેને અસ્વસ્થ જોઈ સામે બેઠેલાં મુસાફર યુવકે એને પાણી આપ્યું. “જિન્દા રે પૂતર, નામ કી હૈ તોડા?”, સ્વસ્થતા કેળવવાં મનપ્રીતે બિનજરૂરી પ્રશ્ન કર્યો. ” રાજવીર, માઁજી.” મનપ્રીતનું હૈયું એક ધબકારો ચૂકી ગયું.”રાજવીર..!! “રાજવીર.. એક મનગમતું નામ.. અંતરમાં કોતરેલી એક એવી છબિ જે નસ નસમાં જેલમનાં પાણીની જેમ વહેતી હતી.. ઉછળતી હતી.. 
***
લાહોર પાસેનું એક નાનું ગામ. એ ગામનાં એક જ આંગણાનાં બે ખોરડામાં રહેતા હતા એમનાં પરિવાર. મનપ્રીત માતાપિતાનું એકમાત્ર સંતાન અને રાજવીર અને તેજી બન્ને ભાઈબહેન. ત્રણેય એક જ આંગણાની માટી ખાઈને ઉછરેલાં. તેજી તો મનપ્રીતનો શ્વાસ, એ બન્નેને અલગ કલ્પી ન શકાય એવી દોસ્તી. હરણફાળે આગળ વધતાં સમયની સાથે રાજવીર સાથેની બચપણની દોસ્તી ઈશ્કનાં રંગમાં ઢળવાં લાગી અને ઈટ્ટાકીટ્ટા કરતાં મનપ્રીત અને રાજવીર ક્યારે સાથે જીવવાં-મરવાનાં કોલ આપવા લાગ્યાં એની એમને પણ ખબર ન પડી. આંગણાંમાં બેઠેલા રાજવીરને લસ્સીનો ગ્લાસ આપતી વખતે અડકી ગયેલાં ટેરવાંની ઝણઝણાટી કાળચક્રને ભેદી મનપ્રીતનાં અસ્તિત્વને ઝંખૃત કરી ગઈ. 
સ્વતંત્રતાની ચળવળ પૂરજોશમાં ચાલી રહી. નવયુવાન રાજવીર પણ એમાં જોરશોરથી સક્રિય ભાગ લેતો. ગભરું મનપ્રીત ચિંતાતૂર બની તેજી સમક્ષ પોતાની પીડા ઠાલવતી. ભાઈ જેવી બહાદુર તેજી મનપ્રીતને પરિસ્થિતિ સમજાવતી. કિરપાણ, કટાર અને કડાની તાકાત જાણતી અને વખત આવ્યે અજમાવી શકે એવી તેજ-તર્રાર હતી તેજી. 
***
મનપ્રીતને તેજી ઉલટથી યાદ આવી રહી અને દૂર દૂર સરસોંનાં ખેતરમાંથી એક મીઠી હલક સાથે ગવાતું ગીત સંભળાઈ રહ્યું. ચરખા મેરા રંગલા….. વે મૈ તેનુ યાદ કરાં…. તેનું વિહ્વળ મન પોકારી ઉઠયું. “તૂં કી જાણે મૈ તેનુ કિન્ના યાદ કરાંસી.”મનપ્રીતના ગાલ પર ભીનાં ભીનાં સ્મરણો વહી રહ્યાં. ઉનાં ઉનાં આસું ચહેરા પર પડવાથી મિન્ટી સફાળી ઉભી થઈ ગઈ. “ઓહ નાની, વોટ્સ ધીસ? ઈટ્સ જસ્ટ અ ડે ટુ ગો. આઈ વિલ ગેટ સમથીંગ ફોર યુ.”, કહીને એ કંઈક લેવા નીકળી. 
***
સ્વતંત્રતાની ભેટ સ્વીકારતાં પીઠ પાછળ ભાગલાની તલવાર વીંઝાઈ. એક ભૂખંડ જ નહીં, લોકોનાં જીવન પણ વધેરાઈ ગયાં. ખૂન, લૂંટફાટ અને બળાત્કાર જેવી સેંકડો ઘટનાઓ જનજીવનને રહેંસી રહી હતી. ચારે બાજુ અરાજકતાનું રાજ પ્રવર્તતું હતું. જેનો દાવાનળ મોટાં શહેરોથી માંડીને ગામડાઓ સુધી ફેલાઈ ગયો હતો. રાજવીર ફસાયેલાં પીડિત લોકોની મદદ કાજે ઝઝૂમી રહ્યો હતો. એક ગોઝારી રાતે આ આગથી એમનાં ખોરડાં પણ અભડાઈ ગયાં. ટોળાએ આવીને કત્લેઆમ મચાવી જેમાં બન્નેનાં માતાપિતા માર્યા ગયા. જેમ તેમ કરી રાજવીર બન્નેને ત્યાંથી બચાવી એક ગુરદ્વારામાં લઈ ગયો. વળતી રાતે જ ત્યાં મોટી સંખ્યામાં લોકોએ હુમલો કર્યો. રાજવીર લોકોને બચાવવા મેદાને પડેલો હતો પરંતુ વાસ્તવિકતા તેનાથી અજાણી ન હતી. તેણે તેજી અને મનપ્રીતને નાસી છુટવાં તાકીદ કરી. “તેજ, તું મન્નું નુ લે કે ઈથ્થે સે જા. સાનું રબ રાખ્ખાં. ” “એ કિન્ની ગલ કેંદી !! તેનું છડ કે સાનુ કિથ્થે જાવાં?” “ઓય તેજી, તેનું મેરી સો. મન્નું નુ લે કે ઓથે બોર્ડર પાર ચલી જા.” તેજી મનપ્રીતને લઈને ત્યાંથી ભાગી છૂટી. હાથમાં કટાર લઈ ભીડને ચીરતી તેજી મનપ્રીતની ઢાલ બનીને સ્ટેશન સુધી લઈ ગઈ. ટ્રેન માણસોથી લદાયેલી હતી. જેમતેમ કરીને એણે મનપ્રીતને ટ્રેનમાં ઘુસાડી અને પોતે જવા લાગી. ” તેજ, તુ કિથ્થે જા રહી હૈ? “” અપને પીંડ વીચ. જાન ભી જાયે તો ઈથ્થે. અપના ખયાલ રખિયો મન્નુ. રબ ખૈર કરે.” “તુસી મૈનુ છડ કે ન જા. મૈ ભી તેરે નાલ આવાંગી. તેનું મેરી સો….” ચોધાર આંસુએ રડતી મનપ્રીતનાં હાથમાંથી ભારે હૈયે હાથ છોડાવી કોરીકટ્ આંખો લઈ તેજી ત્યાંથી નીકળી ગઈ. અને મનપ્રીત છેલ્લીવાર જોઈ રહી એનો એ વિદાય આપતો હાથ. 
***
ટ્રેન પાકિસ્તાનની સીમામાં પ્રવેશ કરી ચૂકી હતી. રેલવે સ્ટાફનો માણસ મનપ્રીતનાં હાથમાં છાપું આપીને ચાલ્યો ગયો. હાથ રહેલ “ખબરે પાકિસ્તાન” ની આવૃત્તિને સાહીને મનપ્રીત તેનાં પહેલાં પાનાં પરની તસવીર ઓળખવાનો પ્રયાસ કરી રહી. તસવીરની નીચે લખ્યું હતું,“ પાકિસ્તાન કી હકૂમત બડી શુક્રગુઝાર હૈ મહોતરમા તસ્લીમ મલિક કી જિન્હોને તાઉમ્ર અવામ કી ખિદમદ કી. યતિમ બચ્ચો કો પનાહ દી ઔર પઢાલિખા કર કાબિલ બનાયા. ઉનકી ઈસ પાક શક્શીયત કી નવાઝિશ વઝીરે આઝમ ખુદ અપને હાથોંસે કરેંગે. “ધુંધળી દ્રષ્ટિ પર ચશ્માં લગાવી મનપ્રીત એ ચહેરા પરનાં સમયનાં ચાસ ભૂંસી રહી હતી. 
***
મનપ્રીતને હેમખેમ ટ્રેનમાં બેસાડી તેજી નિ:સહાય લોકોની વહારે રણચંડીની જેમ મચી પડી. સ્થિતિ કાબુમાં આવતાં ભાગલાથી થયેલી તારાજી તાદ્રશ્ય થવાં લાગી. રાજવીરને શોધવાનાં બધાં જ પ્રયાસો નિષ્ફળ ગયા. તેજી ફરી એ બિસ્માર હાલતમાં ઉભેલાં ગુરુદ્વારા પાસે આવી જે અમાનુષી તત્વોનાં હાથે બરબાદ થઈ ચૂક્યું હતું. એની મરામત કરાવી નાનાં નાનાં અનાથ થઈ ચૂકેલાં બાળકો એકઠાં કરી એમની સાથે રહેવાં લાગી. સાંપ્રદાયિક હિંસાનો ભોગ ન બનવું પડે એટલે એ તેજીમાંથી તસ્લીમ બની માનવતાનો સાચો ધર્મ અંગીકાર કર્યો. આજીવન અપરણિત રહી અનાથ બાળકોનાં શ્રેય માટે જીવન સમર્પી દીધું. 
***
સોશિયલ મીડિયાને કારણે એક મિત્ર દ્વારા મિન્ટીને તેજીની  ભાળ મળી. બાળપણમાં નાની પાસે જે કિસ્સાઓ સાંભળવા મળ્યા હતા એને જીવંત કરવાનો અવસર એ કોઈ પણ ભોગે જતો કરવા માગતી ન હતી. મનપ્રીતે આ જાણ્યું ત્યારથી એનું મન તેજીને મળવાનું રટણ કરી રહ્યું હતું. બાળપણમાં જ માતાપિતા ગુમાવી ચૂકેલી મિન્ટી માટે નાની સર્વસ્વ હતી. એ જાણતી હતી કે ત્યાં પહોચ્યાં બાદ નાની અહીં પાછા ફરવાનાં નથી તો પણ આકાશ પાતાળ એક કરીને તેણે પાકિસ્તાન જવાની તજવીજ કરી.
લાહોરના સ્ટેશન પર પગ મૂકતાં મનપ્રીતનું મન એકસાથે અનેક લાગણીઓ અનુભવી રહ્યું. આ એ જ સ્થળ હતું જ્યાં એનાં પ્રથમ પ્રેમનાં પુષ્પો કચડાઈ ગયાં હતાં અને દોસ્તીનાં બંધન એક ઝાટકે કપાઈ ગયા હતા. વતનની માટીના સ્પર્શે એ પીડા ફરી તાજી થઈ. હોટલના રૂમમાં પહોંચીને મિન્ટીએ ટીવી ચાલું કરી શરીર લંબાવ્યું. મનપ્રીત બાલ્કનીમાં ઉભાં રહી શહેરની બદલાયેલી સૂરતની સાથે પોતાની સ્મૃતિઓનું સંકલન સાધી રહી. ચેનલ બદલતાં બદલતાં એક જાણીતો અવાજ સંભળાયો. મનપ્રીત અંદર આવી. ટીવી પણ તેજીને એ જોઈ રહી. વૃધ્ધા બની ચૂકેલી તેજીની આંખમાં આજે પણ એ નૂર ચમકી રહ્યું હતું. તેજી કહી રહી હતી કે, “હકૂમતે પાકિસ્તાન કી મૈ શુક્રગુઝાર હૂં કિ ઉન્હોને મેરે કામ કો નવાઝા ઔર મુઝે ઈતની ઈઝ્ઝત કે લાયક સમજા. મગર મૈ ખૂદા કે ઈસ નેક કામ કે બદલે ઈનામ લેને કા કારોબાર નહી કર સકતી. મૈ તસ્લીમ મલિક બાઈઝ્ઝત ઉનકી ઈસ નવાઝિશ કો નામંઝૂર કરતી હૂં. અગર વો તહે દિલસે મેરા શુક્રિયાદા કરના ચાહતે હૈ તો ઉન તમામ બચ્ચોં કો સૂકુન ઔર સલામતી બક્ષેં જો હમારે મુલ્ક કી આવામ હૈ. “
સમારોહમાં જવાનું રદ્દ કરી મિન્ટી મનપ્રીતને તેજીનાં નિવાસસ્થાને લઈ ગઈ. ચારેબાજુ સુંદર બગીચાથી વીંટળાયેલ નાના બંગલા જેવું ઘર. ઘરની પરસાળમાં ઈઝી ચેરમાં એ બેઠાં હતાં. શ્વેત કેશ, શ્વેત વસ્ત્રો અને ગોલ્ડન ફ્રેમનાં ચશ્મામાં એમનું જાજરમાન વ્યક્તિત્વ દીપી રહ્યું હતું. મનપ્રીત એકલી જ આગળ ચાલી. વહેતી આંખો સાથે જાણે એ ખેંચાતી જતી હોય! તેજી ખુરશીમાંથી ઉભી થઈ ગઈ. “તેજી…” “મન્નો…” “તુ મેનું પહેચાનિયા સિ?” “ના, તોડે નૈના નુ… તેરે આંસુંનું પહેચાન દિ મૈ.” બન્ને સખીઓ ગળે વળગીને વિતેલા વર્ષોને વટાવી આખા આયખાની તરસ બુઝાવી રહી. વરસોનાં વાદળો હટી ગયાં અને શ્રાવણનો ઉઘાડ સર્વત્ર ઝળકી ઉઠયો. લાગણીભીનાં હૈયે ઉઠ્યું એ સહિયારું ગીત જે તેજી અને મન્નો સરસોંનાં ખેતરોમાં ઝૂલાં ઝૂલતાં ઝૂલતાં ગાયાં કરતાં. “ચરખા મેરા રંગલા… વે મેં તેનૂં યાદ કરાં…. “

– પ્રિયંકા જોષી ‘પ્રેમપ્રિયા’ 

 

 

 Micro fiction Story : ફરજંદ 


41560e78be599d9abf0343663dec1248

“વેલકમ, આશા છે આપને અહીં પહોંચવામાં બહુ તકલીફ નહીં પડી હોય.”
“જી, આ સ્થળ થોડું અંતરિયાળ છે અને એથી જ વધારે મોહક. મુસાફરીમાં ખરેખર આનંદ આવ્યો. થેન્ક યુ.”

બત્રીસ વર્ષની ડૉ.શુભાનું પ્રોફાઈલ એક મેટ્રીમોનિયલ સાઈટ પર જોઈને છત્રીસ વર્ષનાં ડૉ. આનંદ આ મનોરનાં જંગલમાં આવેલાં એક અનાથાશ્રમ સુધી ખેંચાઈ આવ્યા. માતાપિતાનાં મૃત્યુ બાદ મોસાળમાં ઉછરેલાં આનંદનું જીવન પ્રથમ મેડિકલ અભ્યાસ અને પછી લોકસેવામાં સમર્પિત હતું. શુભાનાં અનાથાશ્રમમાં સેવા આપે છે એ જાણીને એમને તેનામાં પોતાની જીવનસંગિનીની કલ્પના સાકાર થતી લાગી.

બપોરનાં ભોજન બાદ બન્ને કુદરતનાં ખોળે વસેલી આ સંસ્થાનાં વિવિધ વિભાગોની મુલાકાત લેતાં રહ્યાં. આનંદ શુભાની કાર્ય નિષ્ઠા અને કોમળ સ્વભાવથી અભિભૂત થતાં ગયા.
સાંજે બન્ને પરત ફરી રહ્યાં હતાં ત્યારે એક કિશોરી દોડતીક ત્યાં આવી પહોંચી.
” દીદી, જલ્દી ચાલો. રસોડામાં કામ કરતાં કરતાં જ જમનામાસીને હુમલો આવ્યો છે.”
“આનંદ, આ અનિતા તમને ગેસ્ટહાઉસ સુધી લઈ જશે. આપ ત્યાં જઈને આરામ કરો.”, શુભાએ સત્વરે પગ ઉપાડ્યા. આનંદ એની પાછળ જ ગયો.
તાત્કાલિક સર્જરી કરવી પડે એમ હોવાથી શુભા અૉપરેશન થિયેટરમાં હતી.
” આપ ડૉ. આનંદ છો? “, એક વૃધ્ધ જાજરમાન સ્ત્રીએ એમની પાસે આવી પૂછ્યું.
” જી, માફ કરશો. મેં આપને ઓળખ્યાં નહીં.”
“હું ડૉ.વર્ગિસ. મેટ્રીમોનિયલમાં મેં જ શુભાનું પ્રોફાઈલ મૂકેલું. પાગલ છોકરી અહીં લોકોની સેવા કાજે લગ્ન કરવાની ના પાડતી હતી. એ અહીં જ ઉછરેલી અને હું જ એની મા સમાન… એટલે એક મા તરિકે મારી જવાબદારી બને કે એને યોગ્ય…… “, આગળનાં શબ્દો હવામાં ઓસરી ગયા.

“એ અહીં જ ઉછરેલી. “, આ વાત આનંદના અંતરમાં વમળાતી રહી, ક્યાંય સુધી….

-પ્રિયંકા જોષી ‘પ્રેમપ્રિયા’

 

Read this story on :

http://microsarjan.in/2018/07/02/mfc-pj/